«Қант пен тұзды шектен тыс пайдаланудың салдары» » «Таңшолпан» бөбекжай-бақшасы»
Жамбыл облысы әкімдігінің білім басқармасы
Меркі ауданы білім бөлімінің
«Таңшолпан» бөбекжай-бақшасы»
мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорыны
Қабылдау бөлімі :
+7 (726) 324-10-50
Есепші бөлімі:
+7 (707) 376-63-53
Нашар көрушілер
нұсқасы
» «Қант пен тұзды шектен тыс пайдаланудың салдары»
09
қараша
2026

«Қант пен тұзды шектен тыс пайдаланудың салдары»



Медбике: Джанкелбекова Ғ

Құрметті ата-аналар!

Баланың денсаулығы – отбасы үшін ең қымбат байлық. Баланың дұрыс өсіп-жетілуі, иммунитетінің қалыптасуы және денсаулығының мықты болуы күнделікті тамақтану тәртібіне тікелей байланысты.

Қазіргі кезде балалар арасында тәтті тағамдар, газдалған сусындар, тұзды қытырлақтар мен дайын өнімдерді шамадан тыс тұтыну жиі кездеседі. Қант пен тұз ағзаға белгілі бір мөлшерде қажет болғанымен, оларды шектен тыс пайдалану баланың денсаулығына кері әсер етуі мүмкін.

1. Қантты шамадан тыс пайдаланудың зияны

Қантты көп тұтыну мынадай мәселелерге әкелуі мүмкін:

Тіс жегісі (кариес): тіс эмалінің бұзылуына ықпал етеді.

Артық салмақ: ағзаға артық энергия түсуіне себеп болады.

Зат алмасудың бұзылуы: ұзақ уақыт бойы артық қант тұтыну зат алмасу денсаулығына кері әсер етуі мүмкін.

Дұрыс тамақтану әдетінің бұзылуы: бала пайдалы тағамдардың орнына тәттілерді жиі таңдай бастайды.

Қоректік құндылығы төмен тағамдарды көп тұтыну: дәрумендер мен минералдарға бай тағамдардың орнын тәтті өнімдер басуы мүмкін.

2. Тұзды шамадан тыс пайдаланудың зияны

Тұзды көп тұтыну баланың ағзасына мынадай кері әсерлерін тигізуі мүмкін:

Қан қысымына әсері: артық натрий қан қысымының жоғарылау қаупін арттырады.

Бүйрекке салмақ түсіреді: ағзадағы артық натрий мен сұйықтықты реттеу жұмысына қосымша жүктеме түсіреді.

Шөлдеу сезімін арттырады: тұзды тағамнан кейін бала көбірек су ішкісі келеді.

Дұрыс тамақтану әдетіне әсер етеді: бала тым тұзды тағамдарға үйреніп қалуы мүмкін.

Болашақтағы денсаулыққа әсері: бала кезден қалыптасқан тұзды көп тұтыну әдеті ересек шақтағы жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупіне ықпал етуі мүмкін.

Бұл туралы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы балалардың да натрийді тұтынуын шектеуді ұсынады. 

3. Қандай тағамдарды шектеген дұрыс?

Тәтті тағамдар

Кәмпит, шоколад

Тәтті тоқаштар

Торт, печенье

Қант қосылған йогурт

Тұзды тағамдар

Чипсы, кептірілген нан

Тұзды крекерлер

Шұжық өнімдері

Тез дайындалатын кеспе

Тұздалған тағамдар

4. Пайдалы тағамдарды таңдаңыз

Жемістер

Алма, алмұрт, банан, жидектер.

Көкөністер

Сәбіз, қияр, қызанақ, брокколи.

Дәнді дақылдар

Сұлы, қарақұмық, күріш.

Таза су

Қантсыз, газсыз ауызсу.

5. Ата-аналарға медбикенің 7 кеңесі

Баланың күнделікті тағамына қантты барынша аз қосыңыз.

Газдалған және тәтті сусындардың орнына таза су ұсыныңыз.

Тамақ дайындағанда тұзды мөлшермен пайдаланыңыз.

Дайын өнімдердің қаптамасындағы қант пен тұз мөлшерін оқып үйреніңіз.

Тәттіні баланы марапаттау құралы ретінде қолданбаңыз.

Баланы жеміс-жидек пен көкөністерді жеуге дағдыландырыңыз.

Өздеріңіз дұрыс тамақтану үлгісін көрсетіңіз.

6. Қанша мөлшерде тұтынған дұрыс?

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ұсынымдары бойынша:

Қант: еркін қант тәуліктік энергияның 10%-ынан аз болуы керек. Оны 5%-дан төмендету қосымша пайда беруі мүмкін. Бұл қосылған қантты, балды, шәрбатты және жеміс шырындарындағы қантты да қамтиды. 

Всемирная организация здравоохранения+1

Тұз: 2–15 жастағы балаларға арналған натрий мөлшері ересектер нормасынан төмен, баланың жасына және энергия қажеттілігіне қарай есептелуі керек. 

Всемирная организация здравоохранения+1

Есте сақтаңыз!

 «Дұрыс тамақтану – денсаулық кепілі!»

Балаға бүгіннен бастап пайдалы тағам таңдауды үйретіңіз. Денсаулыққа қамқорлық жасау – кішкентай кезден қалыптасатын жақсы әдет.

Прокомментировать
Введите код с картинки:* Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив