"Баланы еркелету және жазалау"
https://www.instagram.com/reel/DEoklkpsGlw/?igsh=OHFjb3htMGgwMmdl
Педагог-психолог: Д.А.Дарибаева
Баланы тәрбиелеуде еркелету мен жазалаудың өз орны бар, әрі бұл әдістерді дұрыс қолдану маңызды. Олар баланың мінез-құлқы мен болашақ тұлға ретінде қалыптасуына үлкен әсер етеді.
Еркелету
Еркелету – баланың эмоционалдық қажеттіліктерін қанағаттандырудың бір жолы. Бұл ата-ананың махаббатын, қолдауын және баланың өзіндік құндылығын сезіндіруге бағытталған.
Еркелету әдістері:
1. Махаббат көрсету: Баланы құшақтау, жылы сөздер айту.
2. Мадақтау: Жетістіктері мен жақсы әрекеттері үшін мақтау.
3. Уақыт бөлу: Баламен бірге ойнау, әңгімелесу, оның қызығушылықтарына көңіл бөлу.
4. Қолдау көрсету: Баланың жасаған әрекеттерін қолдап, оның өзіндік ойын дамытуға мүмкіндік беру.
Еркелетудің артықшылығы:
Баланың өзін-өзі бағалауы жоғарылайды.
Ата-анаға деген сенімі артады.
Эмоционалдық тұрақтылығы қалыптасады.
Еркелетуде сақ болу керек:
Шектен тыс еркелету баланы жауапкершіліксіз, ерке қылып тәрбиелеуі мүмкін.
Жазалау
Жазалау – баланың теріс әрекеттерін түзету және тәртіпке шақыру әдісі. Бірақ оны баланың психологиясына зиян тигізбейтіндей етіп қолдану қажет.
Жазалаудың негізгі принциптері:
1. Әділеттілік: Баланы жазалау оның жасаған әрекетіне сай болуы керек.
2. Сабақ беру: Жазаның мақсаты – қорқыту емес, дұрыс әрекет жасауды үйрету.
3. Физикалық жазадан бас тарту: Бұл баланың психикасына зиян тигізуі мүмкін.
4. Сабырлылық: Ата-ана эмоцияға берілмей, баланың әрекетін сабырлы түрде талқылауы қажет.
Жазалау түрлері:
1. Сөзбен ескерту: Баланың қателігін түсіндіріп, дұрыс шешімді көрсетіңіз.
2. Белгілі бір артықшылықтардан айыру: Мысалы, сүйікті ойыншықты немесе гаджет уақытын шектеу.
3. Қателікті түзеуге мүмкіндік беру: Бала өз ісін түзетіп, жауапкершілік алсын.
Жазалаудың артықшылығы:
Бала жауапкершілікке үйренеді.
Тәртіпке бейімделеді.
Жазалауда сақ болу керек:
Баланы қорқытып немесе кемсітпеңіз.
Тым жиі жазалау балада ата-анасына деген сенімсіздік туғызуы мүмкін.
Теңгерімділік маңызды
Еркелету мен жазалау арасында тепе-теңдік сақталуы тиіс. Бала махаббат пен тәртіптің арасындағы шекараны түсініп, өзінің әрекеттері үшін жауапкершілік алуды үйренеді.