«Еркелік пен мінез»
Тәрбиеші: Ережепова. А
Баланың еркелік пен мінез көрсетуі – оның жеке тұлға ретінде қалыптасуының бір бөлігі. Кейбір ата-аналар еркелікті еркелік деп қабылдаса, ал кейбірі оны қыңырлық немесе тәртіпсіздік деп көреді. Бірақ шын мәнінде, баланың мұндай әрекеттері оның эмоцияларын білдіру тәсілі болуы мүмкін.
Еркелік пен мінездің айырмашылығы
✔ Еркелік – баланың назар аударғысы келетінін, махаббат пен қолдау күтетінін білдіреді.
✔ Мінез – баланың өз пікірін қорғауға, тәуелсіз болуға және өз шешімдерін қабылдауға деген талпынысы.
Бала еркелегенде ата-ананың назары мен жылулығын күтеді. Ал мінез көрсеткен кезде, ол өзінің дербестігін білдіруге тырысады.
Баланың еркелігіне дұрыс жауап беру
✅ Еркелікке шектеу қоймаңыз, бірақ шектен тыс еркелетпеңіз
– Балаға махаббат пен назарды жеткілікті деңгейде беру маңызды.
– Бірақ оның барлық тілегін орындау дұрыс емес, өйткені бұл шектен тыс ерке мінез қалыптастыруы мүмкін.
✅ Эмоцияларын түсінуге тырысыңыз
– Егер бала еркелесе, оған назар аударып, не қажет екенін сұраңыз.
– «Сен қазір көңілсізсің бе?» немесе «Саған көбірек құшақтау керек пе?» деп сұрап көріңіз.
✅ Назар аударудың басқа жолдарын ұсыныңыз
– Бала үнемі жылап немесе еркелеп назар аудартуға үйренбеуі үшін, онымен бірге ойнап, әңгімелесіп, басқа пайдалы іс-әрекеттерге бағыттаңыз.
Бала мінез көрсеткенде не істеу керек?
✅ Баланың пікірін құрметтеңіз
– Егер бала бір нәрсеге қарсы шықса немесе өз шешімін қорғап жатса, оны тыңдап, түсінуге тырысыңыз.
✅ Шектеулерді дұрыс белгілеңіз
– Балаға өз пікірін білдіруге мүмкіндік беріңіз, бірақ белгілі бір ережелер бар екенін түсіндіріңіз.
– «Сен өз ойыңды айтуға құқығың бар, бірақ біз бір-бірімізге айқайламай сөйлесуіміз керек» деген секілді ережелер орнатыңыз.
✅ Өз бетінше шешім қабылдауға мүмкіндік беріңіз
– Балаға өз таңдауын жасауға рұқсат етіңіз (мысалы, киетін киімін немесе қандай ойыншықпен ойнайтынын өзі таңдасын).
– Бұл оның дербестігін арттырады және қажет кезде өз пікірін қорғай алатын адам болып қалыптасуына көмектеседі.
✅ Сабырлы болыңыз және эмоцияны басқаруды үйретіңіз
– Бала ашуланып, мінез көрсеткенде, сіз де ашуланбауға тырысыңыз.
– Оған өз эмоциясын дұрыс білдіру жолдарын үйретіңіз (мысалы, терең тыныс алу немесе сөзбен түсіндіру).